- فارغالتحصیلان نسل زد برای یافتن شغل با مشکل مواجه هستند. اما جاد طریفی، بنیانگذار اولین تیم هوش مصنوعی مولد گوگل، هشدار میدهد که دنبال کردن مدرک دکترا برای متمایز شدن راه حل نیست. دانشجویان ممکن است سالها از عمر خود را «تلف کنند»، زیرا فناوری به سرعت در حال پیشرفت است. این هشدار در حالی مطرح میشود که سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، میگوید ChatGPT هماکنون میتواند همسطح متخصصان دارای مدرک دکترا عمل کند و بیل گیتس نیز اذعان دارد که سرعت پیشرفت هوش مصنوعی حتی او را هم شگفتزده کرده است.
در حالی که ارزش مدارک کارشناسی به دلیل پیشرفت هوش مصنوعی کاهش یافته است، جوانان برای دسترسی به مشاغلی با حقوق بیش از ۲۰۰,۰۰۰ دلار (و در برخی موارد، پاداش ثبت قرارداد ۱۰۰ میلیون دلاری) به تحصیلات عالی روی آوردهاند. با این حال، یکی از رهبران سابق گوگل میگوید که نسل زد نباید در پیگیری مدرک دکترا عجله کند، زیرا حتی مدارک دکترا نیز ممکن است مزیت رقابتی خود را از دست داده باشند.
جاد طریفی، بنیانگذار اولین تیم هوش مصنوعی مولد گوگل، به Business Insider گفت: «تا زمانی که یک مدرک دکترا را به پایان برسانید، خود هوش مصنوعی متحول خواهد شد. حتی مسائلی مانند کاربرد هوش مصنوعی در رباتیک نیز تا آن زمان حل خواهند شد.»
طریفی خود در سال ۲۰۱۲، زمانی که موضوع هوش مصنوعی بسیار کمتر رایج بود، با مدرک دکترا در این رشته فارغالتحصیل شد. اما این کارشناس هزاره اکنون میگوید، بهتر است زمان صرف مطالعه موضوعات تخصصیتر درهمتنیده با هوش مصنوعی، مانند کاربرد هوش مصنوعی در زیستشناسی، شود – یا شاید اصلاً نیازی به مدرک نباشد.
طریفی به Fortune گفت: «تحصیلات عالی به شکلی که ما میشناسیم، در آستانه منسوخ شدن است. موفقیت در آینده نه از طریق جمعآوری مدارک، بلکه از طریق پرورش دیدگاههای منحصربهفرد، تواناییهای فردی، آگاهی عاطفی و ارتباطات قوی انسانی حاصل خواهد شد.»
وی افزود: «جوانان را تشویق میکنم که بر دو چیز تمرکز کنند: هنر ارتباط عمیق با دیگران، و کار درونی برای ارتباط با خود.»
هشدار فعالان فناوری برای آموزش در مسیر تغییرات هوش مصنوعی
به گفته طریفی در گفتگو با Business Insider، حتی تحصیل برای پزشک یا وکیل شدن نیز ممکن است دیگر برای نسل زد جاهطلب ارزش زمانی نداشته باشد. این مدارک آنقدر طول میکشند تا به پایان برسند که در مقایسه با سرعت پیشرفت هوش مصنوعی، ممکن است تنها به «تلف کردن» سالها از عمر دانشجویان منجر شوند.
او اظهار داشت: «در سیستم پزشکی کنونی، آنچه در دانشکده پزشکی میآموزید، بسیار منسوخ و مبتنی بر حفظ کردن است.»
طریفی در این احساس که آموزش عالی با تغییرات هوش مصنوعی همگام نیست، تنها نیست. در واقع، بسیاری از رهبران فناوری اخیراً نگرانیهایی را ابراز کردهاند که افزایش هزینههای تحصیل همراه با برنامههای درسی منسوخ شده، شرایطی بحرانی را برای نیروی کار ناآماده ایجاد میکند.
مارک زاکربرگ در پادکست This Past Weekend با تئو ون گفت: «مطمئن نیستم که دانشگاهها مردم را برای مشاغلی که امروزه باید داشته باشند، آماده میکنند. فکر میکنم در این زمینه مشکل بزرگی وجود دارد، و تمام مسائل مربوط به بدهی دانشجویی… واقعاً بزرگ هستند.»
زاکربرگ افزود: «این یک تابو بود که بگوییم “شاید همه نیازی به رفتن به دانشگاه ندارند”، و از آنجایی که مشاغل زیادی وجود دارد که نیازی به آن ندارند… مردم احتمالاً اکنون بیشتر از ۱۰ سال پیش به این عقیده روی میآورند.»
علاوه بر این، سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، گفت مدلهای هوش مصنوعی شرکتش هماکنون میتوانند به روشهایی معادل افراد دارای مدرک دکترا عمل کنند.
آلتمن اظهار داشت: «GPT-5 واقعاً شبیه صحبت کردن با یک متخصص در سطح دکترا در هر موضوعی است. چیزی مانند GPT-5 در هیچ دوره دیگری از تاریخ تقریباً غیرقابل تصور بود.»
مسیر از مدرک دکترا به پیشنهاد شغلی با درآمد شش رقمی همچنان قوی است – فعلاً
برای دانشجویان دکترای فعلی که بر هوش مصنوعی متمرکز هستند، مسیر شغلی در بخش خصوصی همچنان قوی است. در واقع، در سال ۲۰۲۳، حدود ۷۰ درصد از کل دانشجویان دکترای هوش مصنوعی پس از فارغالتحصیلی در بخش خصوصی مشغول به کار شدند، که این رقم نسبت به تنها ۲۰ درصد دو دهه قبل، یک جهش محسوب میشود؛ این آمار بر اساس گزارش دانشگاه MIT است.
با این حال، این افزایش باعث نگرانی برخی از رهبران دانشگاهی در مورد «فرار مغزها» شده است که میتواند ناشی از انتخاب تعداد زیادی از متخصصان برای کار در شرکتهای فناوری باشد – به جای ماندن در دانشگاه و آموزش نسل بعدی به عنوان استاد.
هنری هافمن، رئیس دپارتمان علوم کامپیوتر دانشگاه شیکاگو، به Fortune گفت که او برای دههها شاهد جذب دانشجویان دکترای خود بوده است – اما جذابیتهای حقوقی تنها افزایش یافتهاند. یک دانشجو بدون هیچ تجربه حرفهای اخیراً تحصیل را رها کرد تا پیشنهاد «شش رقمی بالا» از ByteDance را بپذیرد.
هافمن گفت: «وقتی دانشجویان میتوانند شغلی را که میخواهند [در دوران دانشجویی] به دست آورند، دلیلی برای مجبور کردن آنها به ادامه تحصیل وجود ندارد.»
نسخهای از این داستان در ابتدا در تاریخ ۱۸ اوت ۲۰۲۵ در Fortune.com منتشر شد.
